Końcowa faza uprawy rzepaku może zdecydować o tym, jaka część wypracowanego plonu rzeczywiście trafi do zbiornika kombajnu. Nawet dobrze prowadzona plantacja jest narażona na straty tuż przed zbiorem, gdy łuszczyny zaczynają pękać pod wpływem wiatru, deszczu, gwałtownych zmian wilgotności czy opóźnionego terminu żniw. Dlatego ograniczanie osypywania powinno być elementem planowania zbioru, a nie działaniem podejmowanym dopiero wtedy, gdy nasiona zaczynają już trafiać na ziemię.
Dlaczego łuszczyny rzepaku pękają?
Pękanie łuszczyn jest naturalnym elementem dojrzewania rzepaku, ale jego nasilenie zależy od warunków pogodowych oraz wyrównania plantacji. Szczególnie niekorzystne jest naprzemienne zwilżanie łuszczyn przez deszcz lub rosę i ich późniejsze wysychanie na słońcu oraz wietrze. Wielokrotne rozszerzanie i kurczenie tkanek zwiększa ryzyko ich otwierania. Straty mogą nasilać się szczególnie po:
- silnym wietrze i burzach;
- ulewnych deszczach lub gradzie;
- okresach suszy i wysokich temperatur;
- nierównomiernym dojrzewaniu łanu;
- opóźnieniu terminu zbioru.
Osypane nasiona są bezpowrotnie tracone z bieżącego plonu, a później mogą dodatkowo pojawiać się na polu jako samosiewy.
Znaczenie ma już wybór odmiany
Ograniczanie strat warto rozpocząć jeszcze przed siewem. Przy wyborze odmiany warto zwrócić uwagę na jej odporność na osypywanie. Odmiany wyposażone w cechę zwiększonej odporności łuszczyn na pękanie zapewniają większe bezpieczeństwo plonu w końcowym okresie wegetacji, szczególnie podczas niekorzystnej pogody lub wydłużających się żniw. W połączeniu z odpowiednią agrotechniką pomaga to ograniczyć straty i lepiej wykorzystać potencjał plonowania plantacji.
Czy warto stosować preparaty sklejające łuszczyny?
Jednym ze sposobów ograniczenia strat przed żniwami jest zastosowanie preparatów tworzących na powierzchni łuszczyn elastyczną powłokę. Jej zadaniem jest utrudnienie gwałtownego pękania łuszczyn i osypywania nasion. Warto jednak pamiętać, że sklejanie łuszczyn nie jest desykacją. Zabieg nie służy do przyspieszania dojrzewania zielonych roślin ani do dosuszania plantacji. Ma charakter zapobiegawczy i powinien zostać wykonany zanim łuszczyny zaczną intensywnie pękać.
Kiedy wykonać zabieg?
Najczęściej zabieg przeprowadza się około 3–4 tygodnie przed planowanym zbiorem. Nie należy jednak kierować się wyłącznie datą. Ważniejsza jest dokładna lustracja pola. Dobrym momentem jest sytuacja, gdy większość łuszczyn zaczyna zmieniać kolor z intensywnie zielonego na jasnozielony lub lekko żółty, ale nadal pozostaje elastyczna. Nasiona powinny być już dobrze wykształcone i stopniowo zmieniać barwę. Warto sprawdzić nie tylko wierzchołki roślin, ale również:
- pędy główne i boczne;
- słabsze oraz mocniejsze fragmenty plantacji;
- obrzeża pola;
- zagłębienia, w których dojrzewanie może przebiegać wolniej.
Jak ograniczyć straty podczas samego zbioru?
Ochrona plonu nie kończy się na zabezpieczeniu łuszczyn. Równie ważne są właściwy termin wjazdu kombajnu oraz odpowiednie ustawienie zespołu żniwnego. Zbyt wczesny zbiór zwiększa udział niedojrzałych nasion, natomiast zbyt późny nasila ryzyko osypywania.
Najlepsze efekty daje więc połączenie kilku działań: wyboru odpowiedniej odmiany, regularnej obserwacji dojrzewania, ograniczania pękania łuszczyn oraz sprawnego przeprowadzenia żniw. Dzięki temu większa część wypracowanego w sezonie plonu trafia do zbioru, zamiast pozostawać na polu.
Artykuł sponsorowany