Jarmuż jest łatwy w uprawie, odporny na mróz i może dostarczać świeżych liści od jesieni aż do wiosny. Możesz wysiać go bezpośrednio do gruntu albo przygotować rozsadę. Najważniejsze są słoneczne stanowisko, żyzna gleba oraz czteroletnia przerwa po innych warzywach kapustnych.
Gdzie posadzić jarmuż?
Jarmuż (Brassica oleracea) najlepiej rośnie w miejscu słonecznym i osłoniętym od silnego wiatru. Wysokie odmiany mają rozłożyste liście i długie łodygi, dlatego na przeciągach mogą się łamać. Roślina toleruje krótkotrwałą suszę, ale przy regularnym dostępie do wody liście są większe i delikatniejsze.
Podłoże powinno być próchnicze, przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne. Jarmuż dobrze radzi sobie w glebie piaszczysto-gliniastej o pH 6–7,5. Nie służy mu ziemia kwaśna, podmokła ani silnie ubita. Przed sadzeniem warto wymieszać zagon z dojrzałym kompostem. Przy zbyt kwaśnym odczynie wapnowanie najlepiej wykonać jesienią, zgodnie z wynikiem badania gleby.
Najważniejszą zasadą jest zmianowanie. Jarmużu i innych kapustnych nie sadź w tym samym miejscu częściej niż raz na cztery lata. Przerwa ogranicza ryzyko chorób bytujących w glebie, szczególnie kiły kapusty, która powoduje zgrubienia i deformacje korzeni, więdnięcie oraz zamieranie roślin.
Przed założeniem zagonu sprawdź przede wszystkim:
- Słoneczne stanowisko osłonięte od silnego wiatru.
- Glebę żyzną, próchniczą i przepuszczalną.
- Odczyn w zakresie pH 6–7,5.
- Co najmniej czteroletnią przerwę od uprawy kapusty, brokułów, kalafiorów i innych kapustnych.
Jak i kiedy siać jarmuż?
Masz dwie możliwości: siew wprost do gruntu albo przygotowanie rozsady. Pierwsza metoda wymaga mniej pracy, ale rośliny od początku rosną na miejscu docelowym. Rozsada pozwala wcześniej zaplanować rozstawę i ułatwia ochronę młodych roślin.
Siew bezpośredni do gruntu
Nasiona umieść na głębokości 1–1,5 cm. Wysiew można prowadzić od maja do lipca, a w niektórych uprawach także później, jeśli zależy Ci na późnym zbiorze. Nasiona wysiewa się w rzędach oddalonych mniej więcej o 40–70 cm. Po wschodach usuń nadmiar roślin, pozostawiając między nimi około 35–45 cm.
Siew bezpośredni sprawdza się szczególnie wtedy, gdy masz dużo miejsca lub chcesz uzyskać jesienny i zimowy plon. Młode siewki trzeba regularnie odchwaszczać, ponieważ początkowo rosną wolno i łatwo przegrywają konkurencję z chwastami.
Produkcja rozsady
Nasiona możesz wysiać do skrzynek, wielodoniczek albo pojedynczych doniczek. Przy kilku roślinach wygodny jest siew bezpośrednio do pojemników, po jednym nasieniu w dołku. Gdy potrzebujesz większej liczby sadzonek, wysiej nasiona w skrzynce, a siewki z jednym lub dwoma liśćmi przenieś do osobnych pojemników.
Termin zależy od typu odmiany. Odmiany wysokie sieje się zwykle wcześniej, a niskie później:
| Typ odmiany | Termin siewu na rozsadę | Docelowa rozstawa |
|---|---|---|
| Niska | około 30 maja – 15 czerwca | około 40 × 40 cm |
| Średniowysoka | maj – czerwiec | około 50 × 50 cm |
| Wysoka | około 15–30 maja | około 60 × 60 cm |
Terminy traktuj jako orientacyjne, ponieważ znaczenie ma odmiana i przebieg pogody. Wysiew przeznaczony na zbiór jesienno-zimowy najczęściej przypada na drugą połowę maja i pierwszą połowę czerwca. Rozsadę ustaw w jasnym miejscu, ale nie przegrzewaj jej. Wysoka temperatura przy niedoborze światła powoduje wyciąganie się siewek.
Jak sadzić jarmuż do gruntu?
Rozsadę wysadza się zwykle na przełomie czerwca i lipca, gdy rośliny mają około 10–15 cm wysokości i trzy lub cztery liście. Wcześniej przygotuj wilgotne podłoże oraz rozplanuj odstępy zależnie od siły wzrostu odmiany.
- Podlej rozsadę kilka godzin przed sadzeniem, aby bryła korzeniowa nie rozpadała się podczas wyjmowania.
- Wykop dołki większe od bryły korzeniowej i umieść rośliny na podobnej głębokości jak w pojemnikach.
- Zachowaj około 40 × 40 cm dla odmian niskich, 50 × 50 cm dla średniowysokich oraz 60 × 60 cm dla wysokich.
- Ugnieć ziemię wokół sadzonki, obficie podlej i przez kilka dni kontroluj wilgotność podłoża.
Jak pielęgnować jarmuż?
Po posadzeniu jarmuż potrzebuje regularnego podlewania, szczególnie podczas upałów i w pierwszych tygodniach wzrostu. Podlewaj glebę przy roślinie, zamiast moczyć liście. Ściółka ze słomy, kompostu lub innego materiału organicznego ogranicza parowanie wody, rozwój chwastów i nagrzewanie podłoża.
Przed sadzeniem zastosuj kompost albo dobrze rozłożony obornik. Jeśli gleba jest zasobna, jarmuż zwykle nie wymaga częstego dokarmiania. Dodatkowe zasilanie można wykonać około dwóch tygodni po posadzeniu, a przy słabszym wzroście powtórzyć je w okresie intensywnego rozwoju.
Azot pobudza tworzenie liści, ale jego nadmiar daje miękkie, wybujałe rośliny i może obniżyć ich mrozoodporność. Z nawozami azotowymi postępuj więc ostrożnie, najlepiej po ocenie żyzności gleby. Do łagodnego zasilania można użyć kompostu, rozcieńczonej gnojówki roślinnej lub biohumusu. Preparaty organiczne, takie jak Biohumus Max, stosuj zgodnie z etykietą.
Naturalna ochrona polega przede wszystkim na obserwacji roślin, zmianowaniu i zabezpieczeniu młodych liści. Najczęstsze problemy oraz sposoby reagowania to:
- Gąsienice bielinka i innych motyli – zbieraj je ręcznie oraz regularnie oglądaj spód liści.
- Mączliki – ustaw żółte tablice lepowe i usuwaj silnie porażone fragmenty.
- Mszyce – spłukuj kolonie silnym strumieniem wody i wspieraj obecność biedronek oraz złotooków.
- Pchełki ziemne – młode rośliny osłaniaj białą agrowłókniną, szczelnie przykrywając brzegi.
- Ślimaki – zbieraj je ręcznie, usuwaj kryjówki i utrzymuj porządek wokół zagonu.
- Zające – na zimę zabezpiecz grządkę siatką lub ogrodzeniem.
Kiedy zbierać jarmuż?
Pojedyncze młode liście możesz zbierać w miarę potrzeby, ale główny plon przypada zwykle na jesień, zimę i początek wiosny. Jarmuż jest mrozoodporny, a po przymrozkach liście często stają się delikatniejsze i słodsze. Nie musisz ścinać całej rośliny przed zimą.
Liście zrywaj od dołu, zaczynając od najstarszych i największych. Pozostaw stożek wzrostu oraz młode liście na szczycie, aby roślina mogła dalej rosnąć. Zbiór kończy się wiosną, gdy jarmuż zaczyna wytwarzać pędy kwiatostanowe. Dzięki takiej technice jedna roślina może dostarczać liści przez wiele miesięcy.