„Prętowa miara gruntu” nie jest oficjalnym terminem stosowanym w geotechnice ani w normach budowlanych. Najprawdopodobniej chodzi o sondę dynamiczną, której konstrukcja obejmuje pręt lub żerdź zagłębianą w podłoże. Nie ma więc jednej miary o takiej nazwie, którą można byłoby przeliczyć.
Skąd mogło się wziąć to określenie?
Sonda dynamiczna służy do oceny oporu gruntu na podstawie liczby uderzeń potrzebnych do zagłębienia żerdzi na określony odcinek. Wynik badania pozwala pośrednio ocenić zagęszczenie podłoża, ale nie jest wyrażany w „prętach” ani w jednostce zwanej prętową miarą gruntu.
W praktyce budowlanej dobór metody zależy od tego, jaki parametr ma zostać określony. Do oceny zagęszczenia wykorzystuje się między innymi następujące rozwiązania:
- Sonda dynamiczna – określa opór gruntu na podstawie liczby uderzeń przypadających na określony odcinek zagłębienia żerdzi.
- Objętościomierz piaskowy lub wodny – pozwala wyznaczyć gęstość objętościową gruntu w badanym miejscu.
- Płyta VSS – służy do oceny odkształcalności i nośności podłoża na podstawie modułów odkształcenia.
- Badanie Proctora – wykonywane w laboratorium, określa maksymalną gęstość objętościową szkieletu gruntowego przy określonej energii zagęszczania.
Jakie urządzenie mogło być określone jako „prętowa miara gruntu”?
| Termin potoczny | Poprawna nazwa | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Prętowa miara gruntu | Sonda dynamiczna | Ocena oporu i zagęszczenia gruntu na podstawie liczby uderzeń żerdzi |
| Miara gęstości gruntu | Objętościomierz piaskowy lub wodny | Wyznaczanie gęstości objętościowej materiału pobranego z wykopu |
| Pomiar nośności gruntu płytą | Płyta VSS | Wyznaczanie modułów odkształcenia podłoża i wskaźnika odkształcenia |
Jeżeli celem jest obliczenie wskaźnika zagęszczenia Is, potrzebne są dane z pomiaru terenowego oraz wartość maksymalnej gęstości objętościowej ustalona w badaniu Proctora. W uproszczeniu wskaźnik ten wyraża stosunek gęstości szkieletu gruntowego uzyskanej w terenie do gęstości maksymalnej określonej laboratoryjnie. Nie da się go obliczyć wyłącznie na podstawie długości pręta lub głębokości jego wbicia.
W dokumentacji technicznej należy stosować nazwę konkretnej metody, na przykład „badanie sondą dynamiczną”, „oznaczenie gęstości objętościowej objętościomierzem piaskowym” albo „badanie płytą VSS”. Takie nazewnictwo jest precyzyjne i można je odnieść do właściwej procedury normowej, między innymi PN-B-04452.
Najkrócej mówiąc, „prętowa miara gruntu” to najpewniej błędne określenie sondy dynamicznej. Nie przelicza się jej jak jednostki miary. Trzeba najpierw ustalić, czy chodzi o opór sondowania, gęstość gruntu, wskaźnik zagęszczenia czy moduł odkształcenia.
