Nie ma jednej daty, do której w całej Polsce trzeba wymienić piece węglowe. Termin zależy od województwa, lokalnej uchwały antysmogowej oraz klasy kotła określonej według normy PN-EN 303-5:2012.
Szybka wskazówka: sprawdź uchwałę antysmogową obowiązującą w województwie, w którym znajduje się budynek. To ona określa ostateczny termin użytkowania konkretnego urządzenia. Daty podane poniżej mają charakter orientacyjny i nie zastępują lokalnych przepisów.
Do kiedy można używać pieca węglowego?
Uchwały antysmogowe przyjmują sejmiki województw, dlatego harmonogram wymiany może być różny w poszczególnych regionach. Najstarsze piece bezklasowe, nazywane potocznie kopciuchami, w wielu województwach miały zostać wycofane do końca 2023 roku albo od 1 stycznia 2024 roku nie mogą być już eksploatowane.
Osobne terminy dotyczą kotłów 3. i 4. klasy oraz urządzeń 5. klasy. Nie należy więc zakładać, że wszystkie piece węglowe trzeba wymienić w tym samym roku. Znaczenie ma zarówno klasa urządzenia, jak i miejsce położenia nieruchomości.
Terminy wymiany według klasy kotła
Poniższe zestawienie przedstawia uproszczony schemat spotykany w uchwałach antysmogowych. Klasy odnoszą się do normy PN-EN 303-5:2012, ale konkretna uchwała może przewidywać inne daty, dodatkowe warunki albo wcześniejsze zakazy:
| Typ urządzenia | Orientacyjny termin wymiany |
|---|---|
| Piece bezklasowe | Najczęściej do końca 2023 roku lub od 1 stycznia 2024 roku |
| Kotły 3. i 4. klasy | Najczęściej do końca 2026 albo 2027 roku |
| Kotły 5. klasy | W niektórych województwach do końca 2029 roku, a w innych później |
Przykładowo, w województwie kujawsko-pomorskim urządzenia pozaklasowe oraz określone ogrzewacze pomieszczeń miały zostać wymienione do końca 2023 roku. Kotły 3. i 4. klasy wskazano do wymiany do końca 2027 roku, natomiast kotły 5. klasy lub spełniające wymagania ekoprojektu mogą być użytkowane do 31 grudnia 2029 roku.
Nie oznacza to jednak, że taki sam harmonogram obowiązuje w całym kraju. W części województw terminy są wcześniejsze. Z tego powodu przed zakupem nowego kotła lub zaplanowaniem wymiany trzeba sprawdzić aktualną uchwałę sejmiku województwa, stronę urzędu marszałkowskiego albo informacje uzyskane w urzędzie gminy.
Co grozi za używanie niedozwolonego pieca?
Przestrzeganie uchwały antysmogowej może być sprawdzane podczas kontroli prowadzonej przez uprawnione służby. Użytkownik powinien móc potwierdzić klasę i parametry urządzenia oraz legalność stosowanego paliwa. Za nieprzestrzeganie przepisów mogą grozić:
- Mandat nałożony przez Policję w wysokości do 500 zł.
- Grzywna orzeczona przez sąd w wysokości do 5000 zł.
- Konsekwencje związane z dalszym użytkowaniem urządzenia po upływie lokalnego terminu.
- Konieczność przedstawienia dokumentacji technicznej kotła lub instrukcji dla instalatorów i użytkowników.
Podczas kontroli może być wymagane także świadectwo jakości paliwa wydane przez sprzedawcę lub dostawcę opału. Lokalne przepisy mogą zakazywać spalania między innymi mułów i flotokoncentratów węglowych, węgla brunatnego, drobnego węgla kamiennego oraz biomasy o wilgotności przekraczającej 20 procent.
Gdzie szukać informacji i dofinansowania?
Najpewniejsze informacje o terminie wymiany uzyskasz w urzędzie gminy lub miasta oraz w urzędzie marszałkowskim właściwym dla lokalizacji budynku. Przed złożeniem wniosku o dotację trzeba sprawdzić, czy urządzenie, które ma zastąpić stary piec, spełnia wymagania programu i lokalnej uchwały.
Możliwe źródła wsparcia obejmują:
- Program „Czyste Powietrze” – dotacje na wymianę źródła ciepła i wybrane prace termomodernizacyjne, zgodnie z aktualnymi warunkami naboru.
- Programy gminne i miejskie – lokalne dotacje, których wysokość i zakres zależą od uchwały samorządu.
- Programy wojewódzkie oraz fundusze europejskie – wsparcie dostępne w ramach regionalnych naborów.
- Program „STOP SMOG” – instrument kierowany przede wszystkim do przedsięwzięć termomodernizacyjnych i gospodarstw zagrożonych ubóstwem energetycznym, na zasadach określonych w danym naborze.
Najważniejsza zasada jest prosta: termin użytkowania pieca węglowego wynika z lokalnej uchwały antysmogowej, a nie z jednego przepisu obowiązującego w całej Polsce. Do sprawdzenia potrzebne są województwo, rodzaj urządzenia i jego klasa.
Przepisy dotyczące terminów wymiany źródeł ciepła mogą być zmieniane przez sejmiki województw. Przed podjęciem decyzji sprawdź aktualną uchwałę antysmogową oraz warunki obowiązujące w gminie.
