To, jak sadzić drzewka owocowe, zależy przede wszystkim od terminu, rodzaju sadzonki i głębokości umieszczenia jej w ziemi. Jesienią lub wczesną wiosną najlepiej sadzi się materiał z odkrytym korzeniem, a drzewka z pojemników mogą trafić do gruntu przez większą część sezonu. Najważniejsze, aby korzenie nie były zawinięte, po posadzeniu roślina została podlana, a miejsce szczepienia pozostało nad powierzchnią gleby.
Kiedy i gdzie sadzić drzewka owocowe?
Najczęściej polecanym terminem dla drzewek z gołym korzeniem jest jesień, zwykle od października do pierwszych silniejszych przymrozków. Gleba jest wtedy wilgotna, a roślina może rozpocząć regenerację korzeni przed wiosennym ruszeniem wegetacji. Sadzenie trzeba zakończyć przed zamarznięciem podłoża.
Wiosna będzie bezpieczniejsza dla gatunków wrażliwych na mróz, takich jak brzoskwinie i morele. W tym terminie sadzi się także drzewka na słabszych, bardziej podatnych na przemarzanie podkładkach. Rośliny w pojemnikach można sadzić od wiosny do wczesnej jesieni, ale latem wymagają regularnego podlewania.
| Typ sadzonki | Termin jesienny | Termin wiosenny | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Goły korzeń | Październik–listopad, przed mrozem | Wczesna wiosna, przed rozwojem liści | Po zakupie sadzić możliwie szybko. Korzenie nie mogą wyschnąć. |
| W pojemniku | Do wczesnej jesieni | Od rozpoczęcia prac w ogrodzie | Po posadzeniu trzeba regularnie podlewać, szczególnie podczas upałów. |
| Gatunki wrażliwe na mróz | Możliwe, ale wymagają dobrego stanowiska i zabezpieczenia | Najbezpieczniejszy termin | Dotyczy między innymi brzoskwiń i moreli. |
Stanowisko powinno być słoneczne, ciepłe i osłonięte od silnego wiatru. Nie sadź drzew w zagłębieniach terenu, gdzie gromadzi się zimne powietrze, ani na glebie podmokłej. Podłoże powinno być przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne i zasobne w próchnicę.
Przygotowanie ziemi najlepiej rozpocząć kilka miesięcy przed sadzeniem. Usuń wieloletnie chwasty, przekop glebę i sprawdź jej odczyn. Większość drzew owocowych dobrze rośnie w glebie lekko kwaśnej lub zbliżonej do obojętnej. Jabłonie preferują zwykle pH około 6,0–6,7. Jeśli ziemia jest zbyt kwaśna, można zastosować wapnowanie, a jej strukturę poprawić kompostem. Wapna nie mieszaj jednak bezpośrednio z obornikiem ani świeżym kompostem.
Odległość między drzewkami dopasuj do gatunku, odmiany, podkładki i sposobu prowadzenia korony. Drzewa karłowe potrzebują mniej miejsca niż silnie rosnące czereśnie czy orzechy włoskie. Na działkach ROD trzeba uwzględnić także regulamin, w tym § 118 ROD, który określa minimalne odległości od granicy działki.
Jak wybrać sadzonkę?
Najbezpieczniej kupować drzewka w sprawdzonej szkółce, gdzie otrzymasz informację o odmianie, podkładce i sposobie produkcji. Zdrowa sadzonka powinna mieć prosty, nieuszkodzony pień, dobrze wykształcone pędy oraz elastyczne korzenie bez ciemnych przebarwień i narośli.
Przy zakupie zwróć uwagę na różnice między rodzajami materiału:
- Drzewko z gołym korzeniem jest zwykle tańsze i szybko podejmuje wzrost, ale łatwo przesuszyć jego korzenie. Kupuj je tuż przed planowanym sadzeniem.
- Drzewko w pojemniku można sadzić w dłuższym okresie, jednak sprawdź, czy korzenie nie tworzą ciasnego, spiralnego splotu.
- Materiał balotowany ma bryłę korzeniową owiniętą tkaniną. Powinna być zwarta i wilgotna, bez rozpadu podczas przenoszenia.
- Unikaj roślin długo stojących na słońcu, z przesuszonym podłożem, ranami na pniu lub oznakami chorób.
Jak sadzić drzewka owocowe krok po kroku?
Przygotuj szpadel, wiadro z wodą, sekator, kompost lub żyzną ziemię, palik, elastyczne wiązanie i materiał na ściółkę. W przypadku sadzonki z gołym korzeniem korzenie możesz przed sadzeniem namoczyć przez kilka godzin. Nie przechowuj jej z odsłoniętym systemem korzeniowym.
- Wykop dołek – powinien być na tyle szeroki i głęboki, aby korzenie dało się rozłożyć bez podwijania. Zwykle wystarcza dołek o średnicy około 50–60 cm, ale jego rozmiar dopasuj do sadzonki.
- Przygotuj korzenie – usuń uszkodzone fragmenty, a zbyt długie skróć do zdrowej tkanki. W przypadku drzewka z pojemnika rozluźnij delikatnie zbite korzenie i usuń te, które zawijają się wokół bryły.
- Wbij palik – zrób to przed umieszczeniem drzewka w dołku, aby nie uszkodzić później korzeni. Ustaw go po stronie zachodniej, mniej więcej 10 cm od pnia.
- Umieść drzewko w dołku – rozłóż korzenie równomiernie na niewielkim kopczyku ziemi. Drzewko powinno stać pionowo.
- Ustal właściwą głębokość – miejsce szczepienia musi znajdować się nad ziemią, zwykle około 5 cm ponad jej poziomem. Nie przykrywaj go podłożem, ponieważ szlachetna część może zacząć wypuszczać własne korzenie, co osłabi działanie podkładki.
- Zasypuj dołek etapami – używaj ziemi z wierzchniej, bardziej próchnicznej warstwy. Co pewien czas lekko potrząśnij drzewkiem, aby podłoże wypełniło przestrzenie między korzeniami. Nie ugniataj ziemi nadmiernie mocno.
- Podlej roślinę – przed całkowitym zasypaniem dołka wlej kilka litrów wody, a po zakończeniu sadzenia podlej ponownie. Wokół pnia uformuj płytką misę zatrzymującą wodę.
- Przywiąż drzewko – zamocuj pień do palika luźnym wiązaniem, które nie będzie wrzynało się w korę. Podpora chroni młodą roślinę przed przechyleniem i wyłamaniem.
- Przytnij część nadziemną – po posadzeniu skróć pędy zgodnie z formą drzewka, aby wyrównać proporcję między koroną a ograniczonym systemem korzeniowym. Silne cięcie wykonuj zgodnie z zaleceniami dla konkretnego gatunku i typu sadzonki.
- Ściółkuj podłoże – rozłóż wokół drzewka warstwę kompostu, kory lub innego materiału organicznego. Zostaw kilka–kilkanaście centymetrów wolnej przestrzeni przy pniu, aby ściółka nie powodowała jego zawilgocenia.
Przez pierwsze tygodnie kontroluj wilgotność gleby. Nowo posadzone drzewko nie ma jeszcze rozbudowanych korzeni, dlatego nawet jesienią może wymagać podlewania, jeśli pogoda jest sucha. Przed pierwszą zimą młode rośliny, zwłaszcza brzoskwinie i morele, można zabezpieczyć przed mrozem.
Zapylacze i odległość od granicy działki
Nie wszystkie drzewa owocowe zawiązują owoce bez sąsiedztwa innej odmiany. Jabłonie, grusze, śliwy i czereśnie często potrzebują zapylenia krzyżowego. Dlatego przy planowaniu sadu sprawdź, czy wybrana odmiana jest samopylna i jakie odmiany mogą pełnić funkcję zapylacza. Drzewka tego samego gatunku, lecz różnych odmian, powinny rosnąć na tyle blisko, aby owady mogły swobodnie przenosić pyłek, zwykle w odległości do około 10–12 metrów.
Na działkach objętych regulaminem ROD odległość od granicy zależy od gatunku i siły wzrostu. Zgodnie z przywoływanym § 118 ROD słabo rosnące i karłowe drzewa owocowe sadzi się co najmniej 2 metry od granicy, morele co najmniej 3 metry, a czereśnie i orzechy włoskie zwykle 5 metrów. Szczegółowe zasady sprawdź w aktualnym regulaminie swojej jednostki.
Na co uważać?
Najczęstsze pomyłki dotyczą głębokości sadzenia, obchodzenia się z korzeniami i pielęgnacji po posadzeniu. Szczególnie problematyczne są:
- posadzenie drzewka z miejscem szczepienia pod ziemią,
- zawinięcie lub złamanie korzeni w zbyt małym dołku,
- pozostawienie nieprzyciętej korony po posadzeniu sadzonki z gołym korzeniem,
- brak obfitego podlewania i misy zatrzymującej wodę,
- zastosowanie świeżego obornika bezpośrednio przy korzeniach,
- sadzenie w zmarzniętą, podmokłą albo stale zalewaną glebę.
Najważniejsza zasada jest prosta: drzewko posadź na właściwej głębokości, rozłóż korzenie bez zawijania, podlej je i zabezpiecz przed przechyleniem. Taki start zwiększa szansę na szybkie przyjęcie się rośliny i prawidłowe owocowanie w kolejnych latach.
