Jak sadzić pomidory w tunelu? Poradnik krok po kroku

Chcesz mieć własne, słodkie pomidory z tunelu foliowego, ale nie wiesz od czego zacząć? Z tego poradnika krok po kroku dowiesz się, jak przygotować tunel, glebę i rozsadę oraz jak prawidłowo sadzić i pielęgnować rośliny. Przeczytasz też, co posadzić obok pomidorów, aby plony były większe i zdrowsze.

Co daje uprawa pomidorów w tunelu?

Już pierwszy sezon pokaże ci, że tunel foliowy daje zupełnie inne możliwości niż grządka w otwartym ogrodzie. Przede wszystkim możesz sadzić pomidory w tunelu około 2 tygodnie wcześniej niż w gruncie, bo pod folią szybciej nagrzewa się powietrze i gleba. Typowe terminy to koniec kwietnia – początek maja w tunelu nieogrzewanym, natomiast ostatecznie rozsadę możesz wstawić nawet do końca czerwca, jeśli później zadbasz o dobre nawożenie i podlewanie. Takie przyspieszenie oznacza wcześniejsze dojrzewanie owoców, dłuższy okres zbiorów i większą szansę, że nawet odmiany późniejsze w pełni dojrzeją.

Pod osłoną łatwiej chronić pomidory przed przymrozkami, ulewnym deszczem i silnym wiatrem, które w gruncie potrafią w kilka godzin zniszczyć całą uprawę. Folia tworzy barierę, która stabilizuje temperaturę powietrza – w dzień możesz utrzymywać optymalne 22–27°C, a nocą 16–21°C, co jest idealne dla zawiązywania i dojrzewania owoców. Mniejsze są też uszkodzenia mechaniczne od deszczu czy gradu, więc owoce dojrzewają równiej, są lepiej wybarwione, a przy dobrej pielęgnacji szybciej osiągają pełny kolor i smak. Dzięki temu z jednego krzaka realnie zbierasz więcej pomidorów i robisz to częściej.

Musisz jednak brać pod uwagę także ograniczenia. W tunelu to ty odpowiadasz za mikroklimat, więc trzeba regularnie wietrzyć, aby wilgotność powietrza nie przekraczała około 60% i nie sprzyjała chorobom grzybowym. Niezbędne jest też pilnowanie temperatury powyżej 15°C nocą i poniżej 30°C w dzień, bo powyżej tej wartości kwitnienie i zawiązywanie owoców słabnie. Dochodzą koszty folii, ewentualnego ogrzewania, wody do podlewania i środków do dezynfekcji, ale przy dobrze prowadzonej uprawie zyskujesz bardzo wyraźnie na jakości i wielkości plonu.

Jak przygotować tunel i glebę przed sadzeniem?

Zanim wsadzisz pierwszą sadzonkę pomidora, musisz doprowadzić tunel foliowy do porządku. Najważniejsze przygotowania wyglądają tak:

• dokładne usunięcie starych roślin, chwastów i resztek po poprzednich uprawach oraz mycie i dezynfekcja konstrukcji tunelu,
• kontrola poszycia: sprawdzenie, czy folia nie jest popękana, czy jest dobrze naciągnięta i równomiernie rozłożona na stelażu,
• sprawdzenie systemu wietrzenia: działanie drzwi, okien, wywietrzników oraz uszczelnienie niekontrolowanych otworów, które powodują przeciągi,
• wyrównanie powierzchni i poprawa drenażu – tam, gdzie stała woda po deszczu, trzeba podsypać ziemi lub piasku, aby korzenie nie zalegały w błocie,
• kontrola i ewentualne podniesienie temperatury gleby przed sadzeniem, np. przez wcześniejsze przykrycie zagonów czarną agrowłókniną lub folią, w razie potrzeby podlewanie ciepłą wodą,
• dodatkowe zabezpieczenie konstrukcji na wiatr: solidne zakotwienie łuków, dociążenie brzegów folii, a w terenach otwartych także zastosowanie dodatkowych szpilek czy linek.

Podłoże w tunelu musi być żyzne i dobrze przygotowane co najmniej kilka tygodni przed sadzeniem. Obornik lub dobry kompost warto rozłożyć w ilości 3–4 kg/m2 i wymieszać z glebą na głębokość około 20–30 cm, najlepiej jesienią albo wczesną wiosną, tak aby składniki zdążyły się rozłożyć. Jeśli uprawiasz pomidory w tym samym miejscu kolejny rok, rozważ sadzenie w pojemnikach ustawionych na czarnej agrowłókninie, która odizoluje je od rodzimej gleby i ograniczy przenoszenie chorób z poprzednich sezonów.

Resztki liści i porażonych łodyg pozostawione w tunelu są gotowym magazynem zarodników chorób grzybowych, dlatego po sezonie zawsze dokładnie je wynoś, a przy dużych problemach z zarazą ziemniaka czy fytoftorozą stosuj dezynfekcję konstrukcji środkami typu Menno Florades oraz odkażanie gleby preparatem Basamid zgodnie z etykietą.

Jaka ziemia i odczyn ph będą najlepsze?

W materiałach o uprawie pomidorów podawane są różne przedziały odczynu, od pH 5,0–6,5 przez 5,5–6,5 aż do 5,8–7,0, ale w praktyce najlepiej sprawdza się pH 6,0–6,5. Przy zbyt kwaśnej glebie (niższe pH) pomidor gorzej pobiera wapń, fosfor i magnez, co może kończyć się słabym wzrostem i podatnością na taką chorobę grzybową jak sucha zgnilizna wierzchołkowa. Z kolei zbyt zasadowe podłoże (wyższe pH) ogranicza dostępność żelaza i manganu, powoduje chlorozy liści i wyraźne spadki plonu. Dlatego warto okresowo badać odczyn i w razie potrzeby korygować go wapnem lub siarczanem amonu, zależnie od wyniku.

Struktura gleby ma dla pomidorów równie duże znaczenie. Najlepsze są ziemie piaszczysto-gliniaste albo gleby gliniaste rozluźnione dużą ilością kompostu i piasku, które dobrze trzymają wilgoć, ale jednocześnie nie robią się ciężkie i błotniste. Unikaj bardzo zbitych, ciężkich gleb gliniastych, bo w takich warunkach korzenie mają mało powietrza, łatwo dochodzi do zalegania wody i rozwoju chorób takich jak fytoftoroza. Dobry drenaż oznacza, że po intensywnym podlaniu woda szybko wsiąka, a powierzchnia nie stoi w kałużach dłużej niż kilkanaście minut.

Jak wymieszać podłoże i przygotować nawożenie?

Jeśli urządzasz nowe zagonki w tunelu, możesz przygotować mieszankę o sprawdzonych proporcjach. Bardzo dobrze działa podłoże złożone z około 60% gleby gliniastej, 30% kompostu i 10% substratu do doniczek, np. torfu z perlittem czy wermikulitem. Taka mieszanka dobrze trzyma wodę, jest zasobna w składniki pokarmowe i jednocześnie przewiewna dla korzeni. Do uprawy w pojemnikach często stosuje się też mieszankę gotowego podłoża z piaskiem w proporcji 3:1, co poprawia stosunki wodno-powietrzne i zmniejsza ryzyko przelania.

Podstawę odżywiania pomidorów powinny stanowić nawozy organiczne. Obornik lub kompost w dawce 3–4 kg/m2 najlepiej wprowadzić do gleby jesienią albo wczesną wiosną, co najmniej kilka tygodni przed sadzeniem. Pierwsze nawożenie mineralne zaczyna się w tunelu dopiero około 3 tygodnie po wysadzeniu rozsady, gdy system korzeniowy się rozwinie. Potem powtarzasz dokarmianie co 14–16 dni, obserwując liście i owoce, aby uniknąć zarówno niedoborów, jak i przenawożenia.

• Azot (N) – odpowiada za wzrost zielonej masy, ale jego nadmiar daje bujne liście kosztem owoców; dostarczysz go np. z saletrą amonową lub nawozami wieloskładnikowymi.
• Fosfor (P) – wspiera korzenie i kwitnienie, przy zimnej glebie jest słabo dostępny; w razie niedoborów dobry jest superfosfat lub dokarmianie dolistne nawozem fosforowym.
• Potas (K) – decyduje o smaku, jędrności i dojrzewaniu owoców; dostarczysz go w formie siarczanu potasu lub kompleksowych nawozów do pomidorów.
• Wapń (Ca) – zabezpiecza przed suchą zgnilizną wierzchołkową; dobrze działa saletra wapniowa stosowana dolistnie w stężeniu około 0,5% co 14–21 dni od momentu zawiązywania owoców.
• Bor (B) – potrzebny przy kwitnieniu i zawiązywaniu owoców, dlatego nawóz do pomidorów często zawiera go więcej niż zwykłe mieszanki.
• Przykładowe nawozy handlowe – o zbilansowanym składzie sprawdzają się Azofoska, płynny Florovit do papryki i pomidorów czy preparat Smaczne owoce do pomidorów, które możesz podawać przez podlewanie lub w oprysku.

Bardzo dobrym uzupełnieniem nawożenia mineralnego jest gnojówka z pokrzywy. Przygotujesz ją z 1 kg świeżych pokrzyw zalanych 10 l wody w plastikowym naczyniu. Rośliny rozdrabniasz, zalewasz wodą, przykrywasz siatką lub gazą i mieszasz codziennie, aż skończy się intensywne pienienie i zapach stanie się bardziej jednolity. Taką przefermentowaną gnojówkę rozcieńczasz w proporcji 1:10 do podlewania ziemi przy krzakach i 1:20 do oprysków dolistnych. W tunelu praktyczną dawką jest około 2–3 l rozcieńczonego roztworu na roślinę co 3–4 dni w okresie intensywnego wzrostu, co wzmacnia rośliny i poprawia odporność na choroby.

Kiedy i jak przygotować rozsady pomidorów?

Dobra rozsada to połowa powodzenia całej uprawy w tunelu. Nasiona pomidora wysiewasz najczęściej w marcu, zwykle między 25 marca a 5 kwietnia, do skrzynek lub wielodoniczek wypełnionych lekkim, przepuszczalnym podłożem. Produkcja rozsady trwa średnio 6–8 tygodni, więc przy takim terminie siewu gotowe rośliny masz na koniec kwietnia lub początek maja. Do tunelu nieogrzewanego sadzisz, gdy temperatura powietrza w dzień stabilnie przekracza 20°C, a temperatura gleby osiąga minimum 16°C; w praktyce to najczęściej okres od około 20 kwietnia do pierwszych dni maja, o ile prognozy nie zapowiadają przymrozków.

• Temperatura kiełkowania – najlepiej około 25°C, wtedy wschody są szybkie i wyrównane.
• Światło – po wschodach rozsada potrzebuje bardzo jasnego stanowiska, w razie potrzeby doświetlania, aby rośliny się nie wyciągały.
• Wilgotność podłoża – stale lekko wilgotne, ale nie rozmoknięte, podlewanie miękką, letnią wodą przy minimalnym moczeniu liścieni.
• Pikowanie – zwykle po około 1–2 tygodniach od wschodów, gdy pojawią się pierwsze liście właściwe, z zachowaniem odstępu około 5 cm między roślinami.
• Hartowanie – przez 3–7 dni przed wysadzeniem stopniowo obniżasz temperaturę, zwiększasz wietrzenie i lekko ograniczasz podlewanie, aby rozsada się „zahartowała”.

Kiedy siać nasiona i jakie są terminy?

W amatorskiej uprawie w tunelu najlepszym terminem wysiewu jest marzec, a bardzo praktyczne okno to 25 marca – 5 kwietnia. Przy takim terminie siewu rozsada jest gotowa do przeniesienia do tunelu nieogrzewanego mniej więcej od 20 kwietnia do początku maja, jeśli gleba osiągnie minimum 16°C, a nocą nie spada poniżej około 10–12°C. W wyjątkowych sytuacjach możesz sadzić pomidory w tunelu nawet do końca czerwca, ale wtedy wybieraj odmiany wcześniejsze. Na dokładną datę sadzenia wpływa przede wszystkim ryzyko ostatnich przymrozków i minimalne temperatury nocne – nawet krótki spadek poniżej 0°C może całkowicie zniszczyć młode rośliny.

Czas kiełkowania mocno zależy od temperatury. Przy 18–20°C wschody pojawiają się po około 6 dniach, przy około 25°C często jeszcze szybciej. Od siewu do uzyskania rozsady gotowej do sadzenia mija zwykle 50–60 dni, w różnych źródłach spotkasz też ogólnie podawane 6–8 tygodni – w praktyce wszystko zależy od warunków świetlnych, nawożenia i temperatury.

Jak prowadzić rozsadę, pikowanie i przesadzanie do doniczek?

Pikowanie to etap, którego nie warto omijać, jeśli chcesz mieć mocną i dobrze ukorzenioną rozsadę. Pierwsze pikowanie pomidorów wykonujesz 1–2 tygodnie po wschodach, kiedy pojawią się 1–2 liście właściwe. Siewki rozsadzasz w większą skrzynkę lub wielodoniczki, zachowując odstęp około 5 cm między roślinami. Gdy każda sadzonka ma już 3 liście właściwe, przesadzasz ją do osobnej doniczki o średnicy około 10 cm, delikatnie zagłębiając łodyżkę, żeby pobudzić tworzenie dodatkowych korzeni. Do gruntu w tunelu rozsada trafia, kiedy ma zwykle 6 lub więcej liści, jest nieprzerośnięta i ma krępy pokrój.

Dobra sadzonka pomidora do tunelu powinna mieć 15–30 cm wysokości, a bardzo często przyjmuje się, że rozsada tunelowa powinna mierzyć około 30 cm. Roślina powinna mieć 4–8 liści właściwych zależnie od odmiany, mocny, dobrze rozbudowany system korzeniowy oraz łodygę o średnicy około 4–6 mm w przypadku rozsady rwanej. Hartowanie zaczynasz mniej więcej tydzień przed planowanym sadzeniem: stopniowo obniżasz temperaturę, wydłużasz czas wietrzenia, a podlewanie robisz nieco rzadsze, ale nadal dokładne, żeby rozsadę nie przesuszyć.

Jeśli widzisz, że rośliny szybko rosną i zaczynają się wzajemnie zacieniać, przesadź je do nieco większych pojemników, aby korzenie mogły dalej się rozrastać bez skręcania. Po każdym przesadzeniu, szczególnie przy wczesnym sadzeniu do tunelu, warto używać włókniny do okrywania rzędów, gdy prognozy zapowiadają spadki temperatur poniżej 0°C lub gdy gleba jest jeszcze wyraźnie chłodna.

Jak sadzić pomidory w tunelu krok po kroku?

Sadzenie pomidorów w tunelu to ciąg kilku prostych czynności, które trzeba wykonać w odpowiedniej kolejności. Zaczynasz od przygotowania stanowiska i gleby, wytyczenia rzędów, ewentualnego rozłożenia linii nawadniającej, a kończysz na pierwszym podlewaniu i zabezpieczeniu młodych roślin. Przy każdym etapie ważne są takie parametry jak rozstaw roślin, głębokość sadzenia czy ilość wody na start.

• przygotowanie stanowiska i nawożenie startowe gleby,
• układanie linii kroplującej lub węży nawadniających, jeśli ich używasz,
• kopanie dołków lub rowków pod sadzonki i ewentualne głębsze sadzenie łodygi,
• pierwsze, obfite podlewanie po posadzeniu oraz w razie chłodów okrycie rzędów włókniną,
• natychmiastowe przywiązanie roślin do palików lub sznurków i rozpoczęcie prowadzenia pędu głównego.

Jak rozstawić rzędy i jakie odstępy stosować?

Odpowiedni rozstaw pomidorów w tunelu pozwala utrzymać dobrą cyrkulację powietrza i ogranicza ryzyko chorób grzybowych. Najczęściej rzędy sadzi się co 60–70 cm, choć w materiałach spotkasz również zakres 60–80 cm w zależności od odmiany i systemu prowadzenia. Odległość między roślinami w rzędzie powinna wynosić od 30 do 60 cm. Przykładowo odmiany karłowe można sadzić gęściej, co około 60 cm między rzędami i 30–40 cm w rzędzie, natomiast pomidory wielkoowocowe czy wysokorosnące lepiej czują się przy 70–80 cm między rzędami i 45–60 cm między roślinami. Pomidory koktajlowe, zwykle o mniejszej masie owoców, ale dużej sile wzrostu, często prowadzi się gęściej, ale z dobrą wentylacją – np. 60–70 cm między rzędami i 40–45 cm w rzędzie. Szerszy rozstaw poprawia przewiewność, dostęp światła i zdecydowanie zmniejsza presję zarazy ziemniaka.

Jeśli chcesz szybko oszacować, ile roślin zmieści się w tunelu, zacznij od policzenia liczby rzędów: szerokość tunelu dzielisz przez planowany odstęp między rzędami. Potem długość jednego rzędu dzielisz przez odstęp między roślinami w rzędzie – wynik mówi, ile sadzonek potrzebujesz na dany rząd. Dla uproszczenia możesz przyjąć, że przy rozstawie około 60 x 40 cm na 1 m2 przypada średnio 4 rośliny przy prowadzeniu na jeden pęd, a przy prowadzeniu na dwa pędy obsada bywa nieco rzadsza, około 2,5–3 rośliny na 1 m2.

Jak sadzić rozsady w tunelu i jak je zabezpieczyć po posadzeniu?

Rozsadę sadzisz do dobrze podlanej gleby w przygotowane dołki tak, aby bryła korzeniowa była całkowicie przykryta, a szyjka korzeniowa znalazła się kilka centymetrów poniżej poziomu ziemi. Wiele osób praktykuje głębsze sadzenie łodygi – usuwasz wtedy dolne liście, zagłębiasz część łodygi w ziemi i układasz roślinę lekko ukośnie. Pomidor wytwarza na zakopanej części łodygi dodatkowe korzenie, co poprawia stabilność i zdolność pobierania wody. Bezpośrednio po posadzeniu podlewasz każdą roślinę obficie, żeby ziemia dobrze przylegała do korzeni, a potem przez około 2 tygodnie ograniczasz podlewanie, by zmusić korzenie do szukania wody głębiej.

Po posadzeniu przychodzi czas na zabezpieczenie roślin. Przy prognozie nocnych przymrozków okrywasz rzędy włókniną, którą rozkładasz luźno na drabinkach lub bezpośrednio na roślinach, jeśli są jeszcze niskie. Od razu montujesz paliki lub prowadzisz rośliny na sznurkach zaczepionych do konstrukcji tunelu, a pędy delikatnie przywiązujesz, aby przy silniejszym wietrzeniu nie połamały się przy ziemi. Bardzo ważne jest też systematyczne usuwanie dolnych liści dotykających podłoża, bo to one najczęściej stają się pierwszym ogniskiem infekcji. Jeśli po zbyt wczesnym sadzeniu do zimnej gleby zauważysz fioletowe przebarwienia liści i pędów, masz do czynienia z zaburzeniem pobierania fosforu – trzeba podnieść temperaturę podłoża, lekko je przesuszyć i zastosować dokarmianie dolistne nawozem fosforowym, np. Wuxal fosforowy.

W pierwszych 48 godzinach po posadzeniu staraj się utrzymać umiarkowaną temperaturę i brak przeciągów, podlej rośliny raz porządnie zaraz po sadzeniu, a potem pozwól glebie lekko przeschnąć; częste, małe podlania w chłodzie to prosta droga do gnicia młodych korzeni.

Jak pielęgnować pomidory w tunelu?

Po posadzeniu całe twoje zadanie sprowadza się do trzech spraw: zapewnienia roślinom odpowiedniego mikroklimatu, dostarczania im wody i składników pokarmowych oraz systematycznej kontroli chorób i szkodników. Dochodzi do tego właściwe prowadzenie roślin, czyli usuwanie pędów bocznych, ogławianie i prawidłowe podwiązywanie. Jeśli utrzymasz te elementy w ryzach, pomidory odwdzięczą się długim i obfitym owocowaniem.

W tunelu na bieżąco pilnujesz temperatury: w dzień najlepiej, gdy wynosi 22–27°C, nocą 16–21°C. Przy temperaturach powyżej 30°C kwitnienie i zawiązywanie owoców wyraźnie słabnie, a pyłek staje się mniej żywotny. Przy wartości poniżej 15°C pyłek często w ogóle nie kiełkuje, więc mimo widocznych kwiatów owoców będzie mało. Wilgotność powietrza powinna utrzymywać się w okolicach 60%. Zbyt wysoka wilgotność sprzyja rozwojowi fytoftorozy i innych chorób grzybowych, dlatego w ciepłe dni regularnie otwierasz drzwi i wywietrzniki, a w razie potrzeby także częściowo unosząc boki folii, jeśli konstrukcja na to pozwala.

Podlewanie w tunelu musi być regularne, ale przemyślane. W umiarkowanych temperaturach wystarcza nawadnianie co 4–5 dni, natomiast w upały nawet codziennie, szczególnie na lekkich glebach. Zawsze lej wodę wprost na glebę, najlepiej w strefę korzeni, unikając moczenia liści i owoców. Lepiej jest podlewać rzadziej, za to obficiej, niż codziennie po trochu, bo wtedy korzenie rozwijają się głębiej. Świetnie sprawdzają się linie kroplujące rozłożone wzdłuż rzędów – woda trafia dokładnie tam, gdzie trzeba, a liście pozostają suche.

W tunelu pomidory zwykle prowadzi się na 1 lub 2 pędy. Pędy boczne wyrastające z kątów liści usuwasz systematycznie, gdy osiągną około 5 cm długości, bo wtedy rana jest mała i szybko się goi. Przy prowadzeniu na jeden pęd usuwasz wszystkie boczne odrosty, przy prowadzeniu na dwa pędy zostawiasz dodatkowo jeden, silny pęd wyrastający tuż pod pierwszym kwiatostanem. W drugiej połowie sierpnia wykonuje się ogławianie – skracasz pędy nad ostatnim kwiatostanem, pozostawiając jeszcze 2–3 liście nad nim, co pozwala roślinie skierować energię na dojrzewanie już zawiązanych owoców.

System podpór to w tunelu podstawa. Najczęściej wzdłuż konstrukcji prowadzi się druty, do których przywiązuje się sznurki, a pęd główny lekko okręca wokół sznurka w miarę wzrostu. W mniejszych tunelach możesz używać klasycznych palików, do których przywiązujesz pędy miękką taśmą ogrodniczą lub sznurkiem, który nie wrzyna się w łodygę. Taki system podpór chroni rośliny przed złamaniem, pozwala utrzymać owoce w czystości i ułatwia dostęp do roślin przy zbiorze i pielęgnacji.

Nawożenie w tunelu zaczynasz mniej więcej 3 tygodnie po wysadzeniu i powtarzasz co 14–16 dni, dostosowując dawki do kondycji roślin. Możesz łączyć nawozy mineralne jednoskładnikowe (np. saletra amonowa, saletra wapniowa, siarczan potasu, superfosfat) z nawozami wieloskładnikowymi. W uprawie amatorskiej najwygodniejsze są gotowe mieszanki płynne o zbilansowanym składzie, takie jak Azofoska, Florovit do papryki i pomidorów czy Smaczne owoce do pomidorów. W okresie owocowania rośnie zapotrzebowanie na wapń i bor, dlatego profilaktycznie stosuj opryski saletrą wapniową 0,5% co 14–21 dni od pojawienia się pierwszych zawiązków, co ogranicza występowanie suchej zgnilizny wierzchołkowej.

Ochrona przed chorobami i szkodnikami w dużej mierze opiera się na profilaktyce. Dbaj o właściwe odstępy między roślinami, regularnie usuwaj liście leżące na ziemi lub nadmiernie zagęszczające krzew, a tunel wietrz zawsze, gdy wilgotność zaczyna rosnąć. Co kilka lat zmieniaj stanowisko uprawy lub całkowicie wymieniaj wierzchnią warstwę gleby; przy poważnych problemach z chorobami wykonaj dezynfekcję tunelu i podłoża. Sucha zgnilizna objawia się jako suche, szkliste plamy na wierzchołku owocu, które ciemnieją do brunatnej, a później czarnej barwy – to sygnał, że roślina ma kłopot z pobieraniem wapnia i trzeba podjąć szybkie działanie.

W tunelu nie zawsze wystarczy naturalne zapylenie. W okresie intensywnego kwitnienia możesz delikatnie potrząsać kwiatostanami lub całymi roślinami w środku dnia, gdy pyłek jest suchy. Przy dobrej pogodzie (temperatura w czasie kwitnienia 20–27°C) otwieraj tunel szerzej, aby owady zapylające mogły swobodnie wlecieć i pracować między kwiatami. Zamykaj go dopiero wieczorem, szczególnie gdy zapowiadane są spadki temperatury lub deszcz.

Codzienny przegląd roślin zajmie ci kilka minut, ale pozwoli szybko wychwycić problemy. Zwracaj uwagę na więdnięcie mimo wilgotnej gleby, plamy na liściach, nietypowe przebarwienia owoców, zahamowanie wzrostu lub objawy niedoborów (chlorozy między nerwami, purpurowe zabarwienie, deformacje). W razie niepokojących sygnałów ogranicz podlewanie, popraw wietrzenie i zastosuj odpowiednie dokarmianie dolistne, dopasowane do brakującego pierwiastka, np. fosforu, potasu czy wapnia.

Co sadzić obok pomidorów i jak planować rotację upraw?

W tunelu, tak jak w gruncie, działa zasada dobrego sąsiedztwa roślin. Pomidory źle znoszą bliskie towarzystwo innych psiankowatych, szczególnie ziemniaka, który przenosi zarazę ziemniaka i inne patogeny. Nie powinno się ich także sadzić tuż przy kukurydzy, która zacienia i silnie konkuruje o składniki. Dla zdrowia gleby bardzo ważna jest rotacja upraw – w jednym miejscu pomidor nie powinien rosnąć częściej niż co 3–4 lata. Jeśli masz stały tunel i nie możesz go przenieść, dobrym rozwiązaniem jest prowadzenie pomidorów w pojemnikach lub cylindrach ustawionych na agrowłókninie i okresowa wymiana podłoża.

• Kwiaty – nasturcja i nagietek wspomagają wzrost i odstraszają część szkodników, aksamitka ogranicza m.in. mączlika szklarniowego i nicienie, a astry, kosmosy, rudbekie czy chabry przyciągają owady drapieżne żywiące się mszycami.
• Zioła – bazylia, oregano, tymianek i szałwia lekarska poprawiają warunki wzrostu pomidorowych krzaczków, wpływają na aromat owoców i zniechęcają niektóre szkodniki, a mięta pieprzowa odstrasza myszy, mrówki i pchełki ziemne.
• Warzywa – czosnek i cebula pomagają w walce z mszycami, nicieniami i chorobami grzybowymi, takimi jak fytoftoroza, sałata i seler korzystnie wpływają na ogólny rozwój roślin (seler dodatkowo ogranicza zarazę pomidorów), a szpinak, kapusty rozetowe typu mizuna czy pak choi oraz pietruszka naciowa dobrze współistnieją z pomidorami i przyciągają pożyteczne owady.

Obok pomidorów unikaj sadzenia ziemniaków i kukurydzy. Ziemniaki są jednym z głównych źródeł zarazy ziemniaka, która bardzo szybko przechodzi na liście i owoce pomidorów, a kukurydza tworzy silną barierę dla światła i wyciąga z gleby duże ilości składników pokarmowych. Takie sąsiedztwo podnosi presję chorób i osłabia wzrost twoich krzaków w tunelu.

Planując rotację, możesz zastosować prosty schemat na 3–4 lata. W pierwszym roku w danym miejscu sadzisz pomidory lub inne warzywa psiankowate, w drugim przenosisz w to miejsce np. sałaty, szpinak, kapusty rozetowe czy selera, w trzecim – rośliny z innymi wymaganiami, np. strączkowe lub korzeniowe, a dopiero po tym czasie wracasz z pomidorem. W stałym tunelu dobrym rozwiązaniem jest też co kilka lat częściowa wymiana wierzchniej warstwy gleby na świeżą, uprawa w większych pojemnikach z nowym podłożem oraz okresowe przestawianie tunelu, jeśli konstrukcja na to pozwala.