Topiarka słoneczna pozwala odzyskać wosk z ramek bez prądu i skomplikowanej instalacji. Zrobisz ją z kawałka styropianu, blachy, pojedynczej szyby oraz pojemnika na wosk, a największą korzyścią będzie oszczędność czasu przy czyszczeniu ramek i przygotowywaniu ich do ponownego drutowania.
Czego potrzebujesz do budowy?
Konstrukcję można wykonać z materiałów pozostałych po remoncie lub budowie. Wymiary dopasuj do używanych ramek, na przykład Dadant. Potrzebne będą:
- Płyta styropianowa o grubości około 20 cm.
- Blacha ocynkowana na wewnętrzne koryto.
- Pojedyncza szyba, najlepiej możliwie dobrze dopasowana do skrzyni.
- Plastikowy pojemnik na spływający wosk.
- Klej i siatka do zabezpieczenia styropianu.
- Podstawowe narzędzia do cięcia, gięcia i uszczelniania.
Nie używaj szyby zespolonej. Dwie lub trzy warstwy szkła oddzielone przestrzenią między taflami ograniczą dopływ ciepła potrzebnego do wytapiania wosku. W tym zastosowaniu lepsza jest zwykła szyba pojedyncza.
Jak zrobić topiarkę słoneczną krok po kroku?
- Zrób metalowe koryto – zacznij od blachy, ponieważ łatwiej później dopasować do niej styropian. Przytnij ją do wymiaru używanych ramek, natnij narożniki i zagnij boki do góry. Powstanie płytkie koryto, w którym będą leżały ramki.
- Przygotuj odpływ wosku – na środku jednego z krótszych boków wytnij pasek o szerokości około 2–3 cm. Zagnij blachę tak, aby wosk mógł spływać na zewnątrz do ustawionego niżej pojemnika.
- Wytnij wnętrze ze styropianu – zaznacz obrys metalowego koryta na płycie i wybierz materiał na głębokość około 5 cm. Zostaw po bokach około 3 cm styropianu, aby powstała izolowana skrzynia podtrzymująca blachę.
- Dopasuj elementy – włóż koryto w przygotowane zagłębienie. Nie powinno się chwiać ani wystawać w sposób utrudniający ułożenie szyby. Jeśli konstrukcja jest zbyt luźna, uzupełnij szczeliny odpornym na temperaturę materiałem.
- Zabezpiecz styropian – pokryj jego powierzchnię siatką i klejem. Jest to szczególnie ważne przy krawędziach stykających się z szybą. Po kilku sezonach niezabezpieczony styropian może się odkształcać lub degradować od wysokiej temperatury.
- Załóż szybę – połóż pojedynczą taflę na górnej krawędzi skrzyni. Powinna ograniczać ucieczkę ciepła, ale jednocześnie dać się łatwo zdjąć podczas wkładania i wyjmowania ramek.
- Ustaw pojemnik na wosk – umieść go pod odpływem z blachy. Pojemnik powinien być stabilny i ustawiony tak, aby wosk nie rozlewał się na styropian ani podłoże.
Ostrzeżenie dotyczące szczelności: wszystkie połączenia muszą ograniczać dostęp pszczół do wnętrza topiarki. Zapach i resztki wosku mogą przyciągać owady oraz wywołać rabunek pszczół. Szyba powinna dobrze przylegać do skrzyni, a szczeliny przy odpływie trzeba zamknąć w sposób, który nadal pozwoli na swobodny spływ wosku.
Jak korzystać z topiarki?
Ustaw urządzenie pod kątem do słońca. Możesz podłożyć pod jeden bok belkę albo wykonać prostą podpórkę. Kąt nie musi być precyzyjnie obliczony, ale szyba powinna być skierowana w stronę, z której w danym momencie dociera najwięcej światła.
Wydajność zależy przede wszystkim od nasłonecznienia i długości dnia. W pełnym słońcu wosk topi się znacznie szybciej niż przy częściowym zachmurzeniu. Ciemne ramki gniazdowe zwykle zostawiają więcej pozostałości niż jasne ramki z miodni, dlatego po zakończeniu pracy trzeba oczyścić koryto i ramki.
Podczas pracy zwróć uwagę na kilka czynności, które przyspieszają obsługę:
- Układaj w topiarce tylko tyle ramek, ile swobodnie mieści się na powierzchni koryta.
- Wyjmuj ramki, gdy są jeszcze ciepłe, ponieważ resztki wosku łatwiej schodzą wtedy z drutów.
- Najpierw oczyść druty małym nożem lub szpachelką, zanim pozostałości całkowicie stwardnieją.
- Po zakończeniu wytapiania zeskrob odpady z koryta, zanim ostygną i mocno przywrą do blachy.
- W pochmurny dzień zaplanuj dłuższy czas pracy albo przełóż wytapianie na okres lepszego nasłonecznienia.
W małej pasiece jedno urządzenie może obsłużyć dziennie jedną do kilku ramek, zależnie od ich wymiaru, stanu i pogody. Nie jest to metoda do szybkiego przerobu dużej ilości surowca, ale dobrze sprawdza się przy bieżącym czyszczeniu ramek z drutami.
Czy budowa topiarki się opłaca?
Jeżeli wykorzystasz materiały z odzysku, koszt wykonania może być niewielki. Sama budowa wymaga jednak czasu, a urządzenie działa tylko wtedy, gdy zapewnisz mu odpowiednie nasłonecznienie. Zysk nie polega więc na produkcji dużej ilości wosku ani na sprzedaży odzyskanego surowca.
Największą wartością topiarki jest skrócenie pracy przy czyszczeniu i ponownym drutowaniu ramek. Wytopiony wosk odpada, a nagrzane druty można szybko oczyścić. Dla pszczelarza, który regularnie wymienia ramki, taka oszczędność czasu często ma większe znaczenie niż sama wartość odzyskanego wosku.
